تبلیغات
دین و مذهب شیعه - نسیم هدایت
 
دین و مذهب شیعه
پیامبر اسلام اسوه مهربانی و کرامت انسانی
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : دین ومذهب شیعه
نویسندگان
یکشنبه 22 اسفند 1389 :: نویسنده : دین ومذهب شیعه

خداى را سپاس بر تمام نعمت هایش، به ویژه نعمت وجود حضرت ختمى مرتبت، محمدبن عبدالله (صلى الله علیه وآله وسلم) كه او را «رحمتى براى جهانیان» فرستاد و با خطاب «و به راستى كه تو را خویى والاست»(1) افتخارى بزرگ بخشید.

رسول گرامى اسلام (صلى الله علیه وآله وسلم) فرموده است:

«إنی بعثت لأتمم مكارم الأخلاق(2); همانا برانگیخته شدم تا والایى هاى اخلاق را كمال بخشم».

«اخلاق» به مجموعه هنجارهایى اطلاق مى شود كه در تعامل فرد با فرد و فرد با جامعه نقش بسیار كارآمد و پیونددهنده دارد و در صورت گسترش این هنجارها جامعه اى سالم، صمیمى و به دور از هر نابسامانى به وجود مى آید، چه این كه اخلاق، انسان ها را به ایجاد جامعه اى مى خواند كه در آن، بدى با نیكى پاسخ داده مى شود و پاسخ نامهربانى مهرورزى و محبت است. زمانى جایگاه والاى اخلاق و ضرورت آن براى جامعه روشن مى شود كه بدانیم یكى از سه ركن اسلام به شمار رفته، در كنار عقاید و احكام قرار گرفته است. البته این بدان معنا نیست كه در دیگر ادیان و مكاتب، به مقوله اخلاق توجه نشده است، بلكه اخلاق و گرایش به والایى ها ریشه در فطرت پاك انسان ها دارد و مورد قبول همگان است و آنچه برخى از انسان ها را دگرگونه و بااخلاق و مفاهیم آن بیگانه مى سازد، گریز از فطرت پاك و گرایش به ناهنجارى هاست كه غیر طبیعى و بیگانه با فطرت است.

پاى بندى به اخلاق را باید در منش انسانى فرد و جامعه، مانند: ظلم ستیزى، گناه گریزى، حسن معاشرت، رعایت حقوق افراد، نگاه داشتن حریم دیگران، درست كارى، راست گفتارى، گذشت، بخشش، مهربانى و ... جست و جو كرد.

چنانچه روایات خاندان رسالت را بكاویم درخواهیم یافت كه موارد یادشده، با شرایطى مكارم اخلاق خواهند شد. در حدیثى از پیامبر اكرم (صلى الله علیه وآله وسلم) مى خوانیم: «ثلاث من مكارم الأخلاق: تصل من قطعك، وتعطی من حرمك، وتعفو عمّن ظلمك;(3) سه چیز از مكارم اخلاق است: با كسى كه از تو گسست بپیوندى، به آن كه [از دهش خویش] محرومت كرد، عطا كنى و از آن كه به تو ستم روا داشت درگذرى ».

اوج ظهور روایت پیش گفته، در برخورد حضرت سیدالشهدا (علیه السلام) با حـرّبن یزید ریاحى به نمایش درآمده است; آن هنگام كه حـر و سپاه تشنه و نیز مركب هاى تشنه آنان به وسیله حضرت و یاران شان سیراب شدند. این در حالى بود كه حـر حضرت را بر سر دوراهى بیعت با یزید یا كشته شدن قرار داده بود و در واقع براى جنگ با حضرتش آمده بود; چیزى كه بر حضرت پنهان نبود.

نیز هنگامى كه یار و دوست امام صادق(علیه السلام) به حضور ایشان مى رسد، حضرت (علیه السلام) كمك رسانى او را به مرد ناصبىِ دشمن اهل بیت (علیهم السلام) مى ستاید و صدها و صدها مورد دیگر كه هر یك اخلاق به مفهوم مطلق را به چشم جهانیان مى كشند.

جوامع غربى كه از آزادى هاى مختلفى برخوردار بوده و چندان توجهى به اخلاق نداشتند اكنون از پیامدهاى بى توجهى به اصول اخلاقى به ستوه آمده اند، به گونه اى كه دولت آمریكا و انگستان تصمیماتى اتخاذ كردند كه بر اساس آن، در مقاطع مختلف تحصیلى اخلاق تدریس شود تا مگر از این رهگذر اندكى از آفت هاى بى بندوبارى ـ كه دستاورد روزگاران طولانى اخلاق گریزى بوده است ـ بكاهند و جامعه خود را به صلاح آورند. شگفتا كه این طرح از سوى همگان و غالب مردم آن سامان مورد استقبال قرار گرفت.

در واقع دیدگاه هایى كه تا دیروز خواستار رهایى از تمام قید و بندهاى اجتماعى و اخلاقى بود، امروزه سرخورده از كج روى خود و با پى بردن به انحراف فكرى شان، خواستار حاكمیت اخلاق بر جامعه شده است.

خوشبختانه اسلام عزیز تمام آنچه را كه ضامن سعادت فردى و گروهى همگان در دو جهان است در قالب آموزه هاى بایدى و نبایدى و با عنوان اخلاق به بشر عرضه داشته و نتایج پاى بندى یا ـ خداى ناكرده ـ بى توجهى به آن را یادآورى كرده است. از نظر اسلام، اخلاق چنان جایگاهى دارد كه به علم، ارزش، معنا و منزلت مى دهد، چرا كه دانشمند نابرخوردار از اخلاق و بى توجه به تمام قراردادهاى اخلاقى و اجتماعى و تنها به منظور رسیدن به خواسته هاى خود ـ اگرچه با معیارهاى انسانى ناسازگار باشد ـ دست به هر كارى مى زند. عالمانى كه گرد شاهان اموى و عباسى فراهم آمدند از همین قبیل بودند و در واقع از همه مفاهیم اسلامى و انسانى كه اخلاق سرآمد آن قرار داشت پلى ساخته، تا با گذشتن از آن به دنیاى چندروزه و گذرا دست یابند. البته كم نبودند كسانى كه در همان زمان از اخلاق آفرینان، یعنى امامان معصوم (علیهم السلام) پیروى كرده، اخلاق و پاى بندى به آن را با جهانى عوض نكرده و همچنان در مسیر راست قرار داشتند و پاك از این جهان رخت بربستند.

یكى از این پاك سرشتان صفوان جمال (شتربان) بود. او كه پیرو راستین خاندان رسالت (علیهم السلام)  بود با یك اشاره امام كاظم (علیه السلام) متوجه خطاى خود شد و تمام شتران خود را فروخت تا شاهان عباسى را حتى با كرایه دادن شتران خود براى سفر حج كمك نكرده باشد، چه این كه از حضرت (علیه السلام) شنیده بود كه «حتى در ساختن مسجد نباید به آنان كمك كرد». پس بر خود واجب مى دانست این آموزه «نبایدى» اخلاق اسلامى را نیز لحاظ داشته، بدان پاى بند باشد.

نوشتارى كه پیش رو دارید مجموعه درس هاى اخلاق مرجع عالى قدر حضرت آیة الله العظمى حاج سید صادق حسینى شیرازى است كه در جمع عده اى از طلاب علوم دینى، جوانان، فرهیختگان و دیگر اقشار جامعه ایراد شده است. سعى معظم له در این درس ها بر آن بوده است تا نكات اخلاقى برگرفته از منش معصومین (علیهم السلام)، اصحاب ایشان و صالحان و عالمان و نیز در مواردى رفتار بزرگوارانه آنان در برخورد با مخالفان و دشمنان را بازگفته، از تذكرها و نتیجه گیرى هاى اخلاقى حاضران را بهره مند كنند.

شایان توجه آن كه افزون بر محتواى گفتارهاى معظم له، بیان ساده و پرهیز از پیچیده گویى یكى از شاخصه هاى مهم بیانات اخلاقى ایشان است.

آن بزرگوار همانند دیگر مربیان و معلمان اخلاق ـ كه ابتدا خود به آنچه مى گویند عمل مى كنند ـ هر آنچه شرط بلاغ است گفته و مى گوید، حال برماست كه از سخنان آن عزیزان پند گیریم یا ـ خداى ناكرده به دلیل دنیاخواهى ـ دچار ملال شویم.

به یاد داشته باشیم كه انسانیت و تمام ویژگى هاى انسانى مان را از كسى داریم كه مخاطبِ « وإنّك لعلى خلق عظیم; و به راستى تو را خویى والاست » بود; رسول رحمت، حضرت محمدبن عبدالله(صلى الله علیه وآله وسلم). پس به منظور ساختن دنیایى آكنده از والایى هاى اخلاقى بدان حضرت اقتدا كرده، اگرنه چون او كه در حد توان از منش بزرگوارانه و «خلق عظیم» حضرتش توشه اى برگیریم كه:

 

آب دریا را اگر نتوان چشید *** هم به قدر تشنگى باید چشید

 


پایگاه آیة الله العظمى شیرازى

www.shirazi.ir

 

(1) قلم (68)، آیه 4.

(2) مكارم الاخلاق، ص 8.

(3) بحارالانوار، ج 74، ص 63.

 

برای در یافت فایل کتاب        http://www.shirazi.ir/librari/nasim-hedayat/01.htm

 

 





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
داغ کن - کلوب دات کام